Τι μετράμε σε ένα γραφείο

Περνάμε ένα σημαντικό μέρος της καθημερινότητάς μας στον χώρο εργασίας, συχνά για οκτώ ή περισσότερες ώρες. Φροντίζουμε για την εργονομία, τον φωτισμό, τον κλιματισμό και τη λειτουργικότητα των γραφείων, αλλά σπάνια αναρωτιόμαστε ποια είναι τα πραγματικά επίπεδα ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας και ραδιενέργειας στο περιβάλλον όπου εργαζόμαστε.

Οι σύγχρονοι χώροι γραφείων συγκεντρώνουν υπολογιστές, ηλεκτρικές εγκαταστάσεις, ασύρματα δίκτυα, τηλεπικοινωνιακό εξοπλισμό και άλλες συσκευές που δημιουργούν ηλεκτρομαγνητικά πεδία. Παράλληλα, το έδαφος και τα δομικά υλικά αποτελούν φυσικές πηγές ιοντίζουσας ακτινοβολίας, ενώ σε ορισμένα κτίρια μπορεί να εμφανίζονται αυξημένες συγκεντρώσεις ραδονίου.

Με τις κατάλληλες μετρήσεις μπορούμε να αξιολογήσουμε τις πραγματικές συνθήκες έκθεσης των εργαζομένων, να εντοπίσουμε πιθανές πηγές αυξημένης ακτινοβολίας και να προτείνουμε παρεμβάσεις όπου χρειάζεται.

1. Ηλεκτρομαγνητικά πεδία χαμηλών συχνοτήτων

Οι ηλεκτρικές καλωδιώσεις, οι πίνακες διανομής, οι μετασχηματιστές, τα συστήματα αδιάλειπτης παροχής ρεύματος (UPS) και ο ηλεκτρονικός εξοπλισμός δημιουργούν ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία, κυρίως στη συχνότητα των 50 Hz.

Η έντασή τους εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά των εγκαταστάσεων, την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και την απόσταση από τις πηγές. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι θέσεις εργασίας που βρίσκονται κοντά σε ηλεκτρικούς πίνακες, χώρους μηχανολογικών εγκαταστάσεων ή συγκεντρώσεις ηλεκτρολογικού εξοπλισμού.

Με κατάλληλα όργανα μετρούμε ξεχωριστά την ένταση του ηλεκτρικού πεδίου (V/m) και τη μαγνητική επαγωγή (μT). Οι μετρήσεις πραγματοποιούνται στις θέσεις εργασίας και σε επιλεγμένα σημεία του γραφείου, ώστε να εντοπίζονται τυχόν αυξημένες τιμές και να αξιολογούνται πιθανές παρεμβάσεις, όπως η αναδιάταξη του εξοπλισμού ή η μετακίνηση θέσεων εργασίας.

2. Ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία υψηλών συχνοτήτων

Τα ασύρματα δίκτυα Wi-Fi, τα κινητά τηλέφωνα, οι συσκευές Bluetooth, τα ασύρματα τηλέφωνα DECT και οι κεραίες κινητής τηλεφωνίας εκπέμπουν ηλεκτρομαγνητικά κύματα ραδιοσυχνοτήτων.

Σε έναν σύγχρονο χώρο γραφείων, όπου λειτουργούν ταυτόχρονα πολλές ασύρματες συσκευές, η έκθεση μπορεί να προέρχεται από διαφορετικές πηγές, τόσο εντός όσο και εκτός του κτιρίου.

Οι μετρήσεις αποτυπώνουν τα επίπεδα ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας στις θέσεις εργασίας, στις αίθουσες συσκέψεων και στους υπόλοιπους χώρους πολύωρης παραμονής. Παράλληλα, βοηθούν στον εντοπισμό των σημαντικότερων πηγών εκπομπής.

Παρότι τα θεσμοθετημένα όρια προστατεύουν από τις επιστημονικά τεκμηριωμένες επιβλαβείς επιδράσεις, η διερεύνηση ορισμένων πιθανών μακροχρόνιων επιπτώσεων συνεχίζεται. Για τον λόγο αυτό, πέρα από τη συμμόρφωση με τα επίσημα όρια, εξετάζουμε και τη δυνατότητα περιορισμού της περιττής έκθεσης, όπου αυτό είναι πρακτικά εφικτό.

3. Φυσική ραδιενέργεια και ακτινοβολία γάμμα

Το έδαφος, τα πετρώματα και πολλά συνηθισμένα οικοδομικά υλικά περιέχουν φυσικά ραδιονουκλίδια, όπως ράδιο-226, θόριο-232 και κάλιο-40, τα οποία μπορούν να συμβάλλουν στην έκθεση σε ιοντίζουσα ακτινοβολία.

Η φυσική αυτή ακτινοβολία υπάρχει σε όλα τα κτίρια, ωστόσο η έντασή της μπορεί να διαφοροποιείται ανάλογα με τη γεωλογική περιοχή, τα δομικά υλικά και τα χαρακτηριστικά του κτιρίου.

Με κατάλληλους ανιχνευτές μετράται ο ρυθμός δόσης της εξωτερικής ακτινοβολίας, συνήθως σε μSv/h. Οι μετρήσεις πραγματοποιούνται σε αντιπροσωπευτικά σημεία των γραφείων και, όπου υπάρχουν ενδείξεις, κοντά σε συγκεκριμένα δομικά ή άλλα υλικά.

Σκοπός είναι να διαπιστωθεί εάν τα επίπεδα ακτινοβολίας παρουσιάζουν ασυνήθιστες αυξήσεις που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση. Η παρουσία φυσικής ραδιενέργειας δεν σημαίνει αυτομάτως κίνδυνο, καθώς καθοριστική σημασία έχει η πραγματική έκθεση των εργαζομένων.

4. Ραδόνιο, ο αόρατος ραδιενεργός ρύπος

Το ραδόνιο είναι ένα φυσικό ραδιενεργό αέριο, χωρίς χρώμα και οσμή, που προέρχεται κυρίως από το υπέδαφος και μπορεί να εισέρχεται στα κτίρια μέσω ρωγμών, αρμών και άλλων ανοιγμάτων.

Συχνά παρουσιάζει υψηλότερες συγκεντρώσεις σε υπόγεια και ισόγεια, χωρίς να αποκλείεται η παρουσία του και σε ανώτερους ορόφους.

Η μακροχρόνια εισπνοή του συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα. Στην Ελλάδα, το θεσμοθετημένο επίπεδο αναφοράς είναι 300 Bq/m³, ως ετήσιος μέσος όρος.

Η μέτρηση ραδονίου είναι διαφορετική από τη μέτρηση ακτινοβολίας γάμμα. Για την αξιόπιστη εκτίμησή του προτιμώνται μετρήσεις μεγάλης διάρκειας, τουλάχιστον τριών μηνών, ωστόσο μπορούμε να έχουμε μια καλή ένδειξη με μετρήσεις δύο-τριών ημερών.